Neden Bu Kadar Öfkeleniyorum?

Öfke, herkesin hayatının farklı dönemlerinde deneyimlediği temel duygulardan birisidir. Haksızlığa uğradığımızı düşündüğümüzde, sınırlarımız ihlal edildiğinde, beklentilerimiz karşılanmadığında veya kendimizi tehdit altında hissettiğimizde öfkelenebiliriz.

Öfke pek çok durumda oldukça doğal bir tepkidir. Bu nedenle öfkelenmek, öfke duygusunu yaşamak tek başına bir problem değildir. Asıl önemli olan, öfkenin nasıl yaşandığı, nasıl ifade edildiği ve davranışlarımızı ne ölçüde etkilediğidir.

Neden Öfkeleniriz?

Öfke duygusu, mutluluk, korku, üzüntü gibi temel duygulardan bir tanesidir ve yaşaması da ifade etmesi de en az diğer duygular kadar önemli ve gereklidir. Çünkü öfkemiz bize bir mesaj verir.

Öfke bize belki gereğinden fazla sorumluluk aldığımızı, sınırlarımızın ihlal edildiğini, belki istemediğimiz bir yerde ya da ilişkinin içinde olduğumuzu, taşıyabileceğimiz ya da taşımamız gerekenden fazla yük aldığımızı, haksızlığa uğradığımızı ya da tüm bunların dışında bir sorun olduğunu söyler. Özetle bir şeylerin bizim açımızdan yolunda gitmediği mesajını verir.

Olay, kişi ya da duruma yüklediğimiz anlam, bizim onu yorumlayış şeklimiz de öfkeye neden olur. Aynı durumdaki iki kişiye farklı tepkilerin verilmesinin nedeni de budur. Çünkü olay, zaman, mekan, belki söylenen söz aynı bile olsa bizim her ikisine yüklediğimiz anlamlar farklıdır. Bu da tepkilerimizi şekillendirir. Biz olayın kendisinden önce bizdeki anlamına göre bir duygu hisseder ve o doğrultuda tepki veririz.

Örneğin; bir işi yetiştirirken yanınıza farklı zamanlarda iki kişi geliyor ve siz bir şey söylemeden ikisi de yardım ediyor. Günün sonunda ikisinin bu davranışları sizde farklı duygulara neden oluyor. Çünkü birinin bu davranışı sizin için size destek olduğu ve sizi düşündüğü anlamına gelirken; diğerinin davranışı ise "Benim kendi başıma yapamayacağımı düşünüyor.", "Benim alanıma girmeye çalışıyor." gibi anlamlara geliyor. Aynı davranışa hatta aynı sözlere farklı tepkiler veriyorsunuz. Çünkü her şey aynı olsa da sizin için anlamları çok farklı.

İkincil Duygu Olarak Öfke

Öfke duygusu her zaman birincil duygu olarak ortaya çıkmaz. Yani aslında temel duygu bu değildir. Bazen temelde korku, kaygı, endişe, mutsuzluk gibi başka duyguları yaşarken dışarı gösterilen duygu öfke olur.

Temelde yatan bu duyguların yoğunluğu, bunları yaşamaktan kaçınmak ya da nasıl başa çıkacağını, nasıl ifade edeceğini bilememek kişiyi zaman zaman öfkeye yönlendirir. Bir bakıma bu duyguları yaşamamak ya da ifade edememek de bir tür engellenmektir. Çünkü kişi o duyguları rahatça açığa çıkaramaz.

İkincil duygu olarak ortaya çıkan öfkenin bir bakıma koruyucu tarafı vardır. Kişiyi kaçındığı şeylerden korur. Ancak öfkeyi anlamakla birlikte temelde yatan diğer duyguyu fark etmek de bir o kadar önemlidir. Özellikle öfkeyi kontrol etmek ve kendimizi anlamak için önemli bir adımdır.

Öfkemi Nasıl Kontrol Edeceğim?

Öncelikle şu ayrımı yapmak önemli; öfkeyi kontrol etmek demek bir daha öfkelenmemek anlamına gelmez. Öfke kontrolünde amaç; öfkenin bizi, davranışlarımızı ve sözlerimizi kontrol etmesine izin vermemektir.

Öfkeyi yönetmek aynı zamanda öfkeyi bastırmak anlamına da gelmez. Öfkeyi hiç ifade etmemek kişinin ihtiyaçlarının ve sınırlarının diğerleri tarafından görülmemesine ve anlaşılmamasına neden olur. Öfkeyle hareket edip kontrolsüzce dışa vurmak ise ilişkilere zarar verir. Önemli olan kişinin kendisini ve duygusunu karşıya uygun şekilde ifade etmesidir.

Yoğun öfke anında kendinizi ifade etmek ya da doğru şekilde ifade etmek bazen oldukça zor olabilir. Böyle zamanlarda herhangi bir tepki vermeden önce bir süre durmak iyi başlangıç olacaktır. Mümkünse fiziksel olarak uzaklaşmak, bunun mümkün olmadığı yerlerde zihinsel olarak sizi rahatlatan yer, an ya da bir durumu düşünerek zihinsel uzaklaşmak faydalı olabilir.

Öfkelendiğimizde kalp atışının hızlanması, kasların gerilmesi, kan basıncının yükselmesi gibi bedensel tepkiler de yaşarız. Öfkeyi kontrol etmek için bu fiziksel tepkileri rahatlatmak için derin nefes almak, vücudu rahatlamak da yardımcı olacaktır.

Öfke Ne Zaman Sorun Olmaya Başlar?

Evet, öfkeyi yaşamak, ifade etmek ve bize verdiği mesajı anlamaya çalışmak oldukça önemli. Ancak öfke, ilişkileri, iş hayatını, günlük hayatı etkileyen bir duruma geldiğinde yaşanan sorunla ilgili işaret olmaktan çıkıp sorunun kendisi haline gelmiş demektir.

Sizin öfkenizi kontrol etmenizden ziyade, öfkenin duygu, düşünce ve davranışlarınızı kontrol etmeye başladığı; arkasından yoğun pişmanlığın geldiği ani patlamaların arttığı ve kendinizi ifade etmenizi, anlaşılmanızı engelleyen bir noktaya geldiği durumda, öfke dikkat edilmesi gereken bir konu haline gelmiş demektir.